Een gezonde basis… gegarandeerde kwaliteit

Een gezonde basis voor goed onderwijs

Home > Aanvragen > Downloads

Downloads

Hier kunt u de volgende bestanden downloaden:

In opdracht van het Programma Leermiddelenbeleid van de VO-raad heeft Onderzoeksbureau Motivaction onderzoek gedaan naar de houding van docenten in het VO ten opzichte van leermateriaal. De GEU heeft het onderzoek financieel ondersteund.

Uit het onderzoek onder 826 docenten blijkt dat niet de traditionele indeling op basis van leeftijd, sekse, vak, schoolsoort, schoolgrootte of denominatie de keuze van docenten bepaalt, maar hun houding ten opzichte van leermateriaal. Dit is belangrijk nieuws voor docenten en schoolleiding die bij hun leermiddelenbeleid te maken hebben met deze verschillen tussen docenten. Het onderzoek vormt de basis van een online beschikbaar instrument, de LeermiddelMentalitytest, waarmee docenten hun eigen houding kunnen onderzoeken.

Het onderzoek heeft vier typeringen opgeleverd die de houding van docenten ten opzichte van leermateriaal karakteriseren: Tevreden Coaches, Gedegen Vakvrouwen en -mannen, Eigenzinnige Arrangeurs en Kritische Idealisten.

Doe ook de LeermiddelMentalitytest in de rubriek Tools.

Duo Market Research heeft in opdracht van de GEU onderzocht wat de gevolgen zijn van de regelgeving en de lumpsumfinanciering rond de ‘gratis' schoolboeken voor de onderwijskwaliteit in het VO. Uit de resultaten blijkt dat zo'n zestig procent van de schoolleiders en docenten ronduit negatief oordeelt over de wet ‘gratis' schoolboeken. Maar liefst driekwart van hen betwijfelt of de wet zal leiden tot een verbetering van de onderwijskwaliteit en tot meer vrijheid bij het voeren van een eigen leermiddelenbeleid.

Van de schoolleiders vindt ruim tweederde de regelgeving duidelijk, maar bij de docenten is slechts 44 procent die mening toegedaan. De procedure rond de Europese aanbesteding wordt door beide groepen als het onduidelijkst ervaren. Driekwart van de schoolmanagers zegt dat de school Europees gaat aanbesteden of daarmee bezig is. Ruim twintig procent geeft aan dat de school niet Europees gaat aanbesteden; in de helft van de gevallen is dat vanwege een nog lopend contract met een boekendistributeur.

Circa tweederde van de directieleden en docenten verwacht dat de school niet zal uitkomen met de 316 euro per leerling. Het minder snel vervangen van de huidige leermiddelen wordt het vaakst genoemd als maatregel om toch met dit bedrag uit te komen.

In dit rapport vindt u de resultaten van een onderzoek naar de actualiteit van lesmethoden in het primair onderwijs anno 2007. Het onderzoek is uitgevoerd door DUO Market Research, in opdracht van de GEU.

De resultaten zijn zorgwekkend. Werken met oude(re) lesmethoden komt in het basisonderwijs in grote mate voor: bijna de helft van de gebruikte lesmethoden heeft een leeftijd van negen jaar of ouder (en zijn dus twaalf jaar of langer geleden ontwikkeld). Driekwart van alle scholen gebruikt wel één of meer lesmethoden die twaalf jaar of ouder zijn. De gemiddelde leeftijd van lesmethoden in het basisonderwijs voor de hoofdvakken ligt boven de acht jaar (8,2 jaar gemiddeld). Scholen kunnen budgettair gezien om de zeven à acht jaar hun lesmethoden vervangen. De praktijk wijst dus uit dat scholen gemiddeld genomen ruim een jaar langer met een methode werken dan financieel gezien noodzakelijk is.

In opdracht van de GEU heeft PricewaterhouseCoopers voor de tweede keer een onderzoek uitgevoerd naar de bestedingen aan leermiddelen binnen het primair onderwijs.

In 2007 gaven basisscholen gemiddeld 149 euro per leerling uit aan leermiddelen, terwijl zij hiervoor van het ministerie 198 euro per leerling ontvingen. Blijkbaar besteden de scholen het lumpsumbedrag bestemd voor leermiddelen slechts ten dele aan onderhoud, vervanging en vernieuwing van leermiddelen. Wel gaven de scholen in 2007 relatief gezien meer uit aan leermiddelen dan in 2006. De uitgaven aan leermiddelen bedroegen in 2007 3,4 procent van het totale budget dat het ministerie van OCW aan schoolbesturen uitkeert. In 2006 was dit 3,2 procent.

De gemiddelde uitgaven per leerling stegen het sterkst bij de kleinere schoolbesturen. In het algemeen geven kleine besturen per leerling meer uit aan leermiddelen dan grote besturen. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat kleine besturen minder gunstige prijsafspraken kunnen maken en meer overheadkosten hebben. Ook ontvangen zij meer bekostiging per leerling.

Uit onderzoek blijkt keer op keer dat een groot deel van de basisscholen met verouderde lesmethoden (acht jaar of ouder) werkt en dat deze langer worden gebruikt dan financieel noodzakelijk is. Om erachter te komen waarom basisscholen hun lesmethoden niet eerder actualiseren, vroeg de GEU aan DUO Market Research een onderzoek uit te voeren naar de investering in leermiddelen in het basisonderwijs. De respondenten in het onderzoek voeren drie redenen aan voor het niet tijdig vervangen van leermiddelen: een tekort op de begroting/onvoldoende reserves (67 procent), andere prioriteiten bij het besteden van gelden (68 procent) en niet meer dan één methode per jaar willen vervangen (56 procent).

Overigens blijkt ruim een derde (36 procent) van de directeuren niet bekend met het feit dat op een groot deel van de scholen met leermiddelen wordt gewerkt die acht jaar of ouder zijn. Voor nagenoeg alle vakken vinden directeuren het zorgelijk dat de school langer dan acht jaar met een methode werkt. Een relatief grote groep vindt die situatie zelfs zeer zorgelijk als het gaat om de vakken taal (57 procent), aanvankelijk lezen (47 procent) en rekenen (43 procent).

DUO Market Research onderzocht voor de GEU hoe docenten in het VO aankijken tegen de lumpsumfinanciering van schoolboeken. Ruim eenderde van hen (37%) staat hier positief tegenover, 44 procent is negatief. Als positieve aspecten van de regeling noemen docenten: kostenbesparing, tijdige levering van schoolboeken en het feit dat scholen hun leermiddelen zorgvuldiger zullen kiezen. Negatief vinden de docenten dat de kosten boven de kwaliteit gaan, dat het budget ontoereikend is, en dat leerlingen minder zorgvuldig met de boeken zullen omgaan. Ruim de helft van de docenten (55%) ziet de regeling als een bedreiging van hun vrijheid bij de keuze van nieuwe leermiddelen. Het merendeel denkt dat het schoolmanagement zich meer zal gaan bemoeien met de keuze en aanschaf hiervan. Tweederde van de docenten verwacht dat zij langer met hun methoden zullen moeten doen en zo’n veertig procent denkt dat het schoolmanagement hen zal stimuleren om zelf leermiddelen te ontwikkelen.

Dit onderzoek, uitgevoerd in opdracht van de GEU onder ruim 350 schoolmanagers in het VO, zet de positieve en negatieve aspecten van de regeling voor gratis schoolboeken op een rijtje. Belangrijkste conclusies: tweederde van de schoolmanagers staat positief tegenover de financiering van schoolboeken via de lumpsum, maar meer dan de helft verwacht niet uit te komen met het gemiddelde lumpsumbedrag van 308 euro per leerling per jaar. Ook de gevolgen voor de inzet van leermiddelen komen aan de orde. Het kostenaspect zal zwaarder gaan wegen en een deel van de scholen denkt langer met een leermethode te moeten doen dan nu het geval is. Bijna dertig procent zegt op zoek te zullen gaan naar alternatieven voor de reguliere leermiddelen.