Europees aanbesteden? Doe het niet alleen!
03-11-2008
Foto: OGVO
Op 17 juli 2008 vernietigde de rechtbank Roermond Nederlands eerste Europese aanbesteding van schoolboeken door Onderwijsgemeenschap Venlo & Omstreken (OGVO). De rechter oordeelde in kort geding dat de offerte van uitgeverij die de gunning had gekregen, na de sluitingsdatum nog was veranderd.
Voor schooljaar 2008/2009 mocht de desbetreffende uitgeverij toch de boeken leveren aan de drie Venlose scholen van de Onderwijsgemeenschap - Blariacumcollege, College Den Hulster en Valuascollege -, omdat volgens de rechter de tijd ontbrak om de aanbesteding opnieuw te doen. Aan het woord Chrit de Koning, bestuurslid van OGVO.
Waarom wilden jullie als eerste aan de slag met de aanbesteding van de schoolboeken?
‘Dat was helemaal niet onze bedoeling. Wij hebben een intern boekenfonds en kopen al jaren boeken in. We waren ons er al eerder van bewust dat we dat Europees moesten gaan aanbesteden. Nog voordat de politieke discussie daarover ontstond, hadden wij besloten voor schooljaar 2008/2009 de aanschaf van schoolboeken Europees aan te besteden.'
Hoeveel tijd is er voor de school in gaan zitten?
‘De aanbesteding werd namens ons verzorgd door Loyalis Consult. Daar zijn natuurlijk wel heel wat uren aan voorbesprekingen aan voorafgegaan. Maar uiteindelijk hebben de rechtszaak en alle aandacht vanuit de politiek en de media wel de meeste tijd gekost.'
Zijn de kosten van het inhuren van Loyalis door het ministerie vergoed?
‘Ja, gelukkig wel. Het ministerie heeft het belang van deze rechtszaak voor het verdere verloop van het Europees aanbesteden van schoolboeken ingezien en alle kosten worden vergoed.'
Als ik de uitspraak goed lees, ligt de fout bij de uitgeverij en niet bij jullie?
‘Nee, dat zou ik zo niet willen zeggen. In de rechtszaak zijn drie dingen naar voren gebracht. Ten eerste, en daar is de aanbestedingsprocedure uiteindelijk ook op stukgelopen, het kortingspercentage dat de uitgeverij in de offerte had neergelegd. Zij offreerde de laagste prijs, maar gaf een kortingspercentage van nul procent. Bij navraag mijnerzijds bleek dat de prijs van de boeken was gebaseerd op een korting van 25 procent van de ‘consumentenprijs'. Voor mij was dit belangrijk, omdat die 25 procent dan ook zou gelden voor boeken die niet op de aangeleverde lijsten van de gunningsleidraad stonden. Dit werd door de rechter toch gezien als het aanbrengen van een wijziging in de gedane offerte. Maar in feite offreerde de uitgeverij gewoon de prijs die zij berekenen, en heb ik dat door mijn vraag gelijkgetrokken met een korting van 25 procent. Dat is nu eenmaal hoe de boekhandels hun prijzen offreren. Maar de rechter liet zich door onze uitleg niet overtuigen. Al met al blijft het een klein technisch foutje, maar valt er wel veel van te leren.
Een ander punt dat naar voren werd gebracht, is het feit dat één van de scholen die oorspronkelijk meededen in de Europese aanbestedingsprocedure, zich halverwege heeft teruggetrokken. De rechter vond dit geen wezenlijke wijziging.
Door zowel Van Dijk als Iddink werd verder aangevoerd dat de uitgeverij niet zou voldoen aan de selectiecriteria (de minimumeisen). Hiervan heeft de rechter gezegd dat, als wij als aanbestedende dienst van oordeel zijn dat de uitgeverij daaraan wel voldoet, dit binnen onze beoordelingsvrijheid ligt.'
Kán een uitgeverij dezelfde service bieden als een boekhandel?
‘In ons geval, omdat wij een intern boekenfonds hebben, is er geen enkel probleem. De uitgeverij levert de boeken aan ons en wij verspreiden die onder de leerlingen. Voor leerlingen en ouders is er niets veranderd en die hebben er dus ook niets van gemerkt.'
Hadden jullie vroeger een andere leverancier?
‘In het verleden werden de boeken geleverd door een plaatselijke boekhandel, naar volle tevredenheid overigens. Het spijt mij ook dat door de Europese regels zij niet in staat bleken te zijn met de aanbieders mee te doen.'
Dat jullie de boeken nu van een uitgeverij krijgen, houdt dat ook in dat alle boeken van die uitgever zijn, of kopen zij ook boeken in bij andere uitgeverijen voor jullie?
‘Wij hebben gewoon een lijst met boeken gepresenteerd waarop aanbieders konden offreren. Daar staan natuurlijk boeken op van allerlei uitgeverijen. Hoe de uitgeverij waarmee wij zaken doen dat verder doet, weet ik niet, maar in elk geval bepalen wij welke boeken zij moeten leveren. De hele discussie over in hoeverre docenten nog kunnen bepalen vanuit welk boek en volgens welke lesmethode ze lesgeven, lijkt hiermee in een keer te zijn gesloten. Wij mogen als school gewoon zelf bepalen welke boeken we willen aanschaffen.'
U hebt nu een aantal regiobijeenkomsten bijgewoond van de Taskforce Gratis Schoolboeken over het modelstappenplan Europees aanbesteden van het ministerie van OCW. Wat is uw beeld daarvan, gaat het scholen op weg helpen?
‘Er wordt bij de voorlichtingsbijeenkomsten een duidelijk verhaal neergelegd en de informatie is goed. Het geeft scholen zeker een handvat, maar je kunt nooit alles voorzien. Belangrijk is dat scholen zich moeten laten bijstaan. Ook met zo'n stappenplan blijft het een onmogelijke opgave om dit in je eentje te doen. Wij zijn nu ook steeds aanwezig bij de regiobijeenkomsten van OCW om schoolleiders te informeren. Kijk, ik had die rechtszaak liever gewonnen, het ging uiteindelijk maar om een heel klein onderdeel van de procedure, maar voor het onderwijsveld was deze rechtszaak heel belangrijk.'
Hebt u nog tips?
‘Europees aanbesteden is een vak apart. Dat kun je niet alleen. Wees niet eigenwijs, en ga niet alleen een Europese aanbestedingsprocedure op poten zetten, maar laat je professioneel bijstaan.'
